"Phải coi xâm phạm quyền lợi NTD là tội ác"

Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý, Bộ Tư pháp, TS. Lê Hồng Hạnh, nhận định như vậy xung quanh Dự thảo Luật BVNTD đang lấy ý kiến rộng rãi.

Theo ông Hạnh, đây là cố gắng rất lớn của Ban soạn thảo và cũng là bước rất xa so với Pháp lệnh Bảo vệ NTD. Tuy nhiên, có nhiều vấn đề cần phải bổ sung và phải hoàn thiện, nhất là những vấn đề liên quan đến quyền lợi NTD, trách nhiệm của DN và vai trò của Hội Tiêu chuẩn và BVNTD cần phải được làm rõ hơn.

Cần một "thanh gươm"

- Nhiều ý kiến cho rằng Dự thảo Luật "đá" rất nhiều với các dự luật khác, như khiếu kiện tập thể hay chứng minh sản phẩm không lỗi thuộc về thương nhân. Quan điểm của ông thế nào?

TS. Lê Hồng Hạnh: "Trách nhiệm của DN rõ ràng và nghiêm khắc thì thì quyền lợi của NTD sẽ được bảo vệ dễ dàng hơn." (Ảnh: HL)

- Theo tôi, Luật này phải trở thành trọng tâm, nền tảng cơ bản nhất của việc bảo vệ quyền lợi NTD. Và nó phải có cơ chế liên kết được các mảng pháp luật khác nhau, chứ mỗi mảng, lĩnh vực khác nhau lại mâu thuẫn, chồng chéo nhau là không được .

Ví dụ, trong Luật này, NTD được quyền kiện tập thể nhưng Bộ Luật Tố tụng lại không đi theo chiều này thì quyền đó cũng không thể thực hiện được. Việc ban hành luật này kéo theo sự cần thiết phải thay đổi các quy định khác để có thể bảo vệ NTD được tốt hơn.

- Nhưng điểm dễ thấy nhất ở dự thảo luật BVNTD là còn thiếu các chế tài, thưa ông ?

- Chế tài còn thiếu, cần phải quy định các chế tài cụ thể đủ nặng, như kiểu thanh gươm treo trên đầu để lúc đó DN sẽ hoạt động vì NTD tốt hơn.

Phải coi việc xâm phạm nghiêm trọng đến quyền lợi của NTD là tội ác thì mới bảo vệ được quyền lợi của NTD.

- Theo ông, chế tài xử phạt đối với những hành vi vi phạm quyền lợi NTD như thế nào? Ví dụ như ở Malayxia, nếu vi phạm thì có thể bắt bỏ tù?

- Trách nhiệm bảo vệ quyền lợi NTD được quy định ở trong cả một chế định khác, tức là quy trách nhiệm nghiêm ngặt. Với chế định đó, luật pháp yêu cầu bất kỳ trường hợp nào nếu sản phẩm có lỗi ngay khi sản xuất và lỗi đó có thể ảnh hưởng đến tính mạng, kể cả việc người sản xuất không tiên liệu sự ảnh hưởng đó, thì người sản xuất phải chịu trách nhiệm.

Ở đây tôi đang nói tới là trách nhiệm rất nghiêm ngặt đối với người sản xuất. Ví dụ anh sản xuất một cái cưa, nếu an toàn thì đường đi của máy cưa phải được bọc lại, hoặc nếu chỗ nào lưỡi cưa hở ra thì có phương tiện bảo vệ. Đó là trách nhiệm của người sản xuất, là phải đảm bảo an toàn cho sản phẩm đối với NTD. Mặc dù DN mua về lắp ráp nhưng trách nhiệm khi thiết kế thì nhà sản xuất phải nhìn thấy được nguy hiểm gây ra đối với người sử dụng. Hoặc là chất diệt cỏ chỉ diệt cỏ thôi, nhưng khi phun vào không khí thì có gây hại với NTD. Đó là trách nhiệm của người sản xuất.

- Trong rất nhiều trường hợp tranh chấp giữa NTD và DN về sản phẩm bị lỗi nào đó, DN thường đổ lỗi cho khách quan bằng cách tự khẳng định chất lượng sản phẩm. Theo ông, cần phải đưa ra quy định, chế tài gì để đảm bảo có trọng tài phân xử sự tranh cãi của hai bên?

- Hiện nay Luật đang trong quá trình lấy ý kiến rộng rãi và đây cũng là vấn đề quan tâm của Ban soạn thảo. Chỉ khi trách nhiệm của DN được quy định rõ ràng và nghiêm khắc trong Luật thì quyền lợi của NTD mới được bảo vệ tốt. Luật này khi được ban hành sẽ "treo trên đầu" mỗi DN trách nhiệm phải cung cấp sản phẩm đảm bảo chất lượng đến tay NTD.

Mở rộng phạm vi hoạt động của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ NTD

- Dự thảo dành hẳn một chương về tổ chức bảo vệ người tiêu dùng. Theo ông, cần phát huy vai trò của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ NTD thế nào để hoạt động hiệu quả hơn trong giai đoạn hiện nay?

- Đây không phải là cơ quan quản lý nhà nước nhưng theo tôi, có mấy điểm dưới đây có thể làm cho Hội này hoạt động hiệu quả hơn.

Vai trò của Hội trong việc giải quyết những tranh chấp giữa người sản xuất, người bán hàng hóa và NTD. Luật cho cơ chế để họ giải quyết tranh chấp, tăng cường tiếng nói trong cộng đồng.

Hiện nay, niềm tin của công chúng với Hội này là chưa lớn vì tiếng nói của họ chưa mạnh mẽ. Do vậy, cần phải tăng cường vai trò của Hội để tạo cho họ tiếng nói, tạo cho họ cơ chế. Đặc biệt là cần phải mở rộng nhiều hơn nữa số lượng, cũng như phạm vi hoạt động của Hội.

Về tài chính, khi có tranh chấp, một DN phải bồi thường thiệt hại mà họ gây ra, để cá biệt hóa thiệt hại rất là khó. Ví dụ, chứng minh sức khỏe của ta bị tổn hại ở mức nào vì một loại thực phẩm chức năng nào đó, để đòi bồi thường là rất khó. Nên chúng ta cần có cơ chế phân chia bồi thường thiệt hại của DN hợp lý để Hội bảo vệ có động lực tài chính phát triển. Nếu không tính đến cơ chế phân chia như thế thì Hội bảo vệ NTD rất khó khăn trong việc hoạt động có hiệu quả.

Đây là làm việc bảo vệ cho cả cộng đồng chứ không phải chỉ bảo vệ cho một nhóm người. Việc này rất có ý nghĩa, đánh vào trách nhiệm của DN, thức tỉnh được DN để đưa ra thị trường sản phẩm an toàn tính mạng và sức khỏe NTD. Do vậy, Hội Bảo vệ Người tiêu dùng cũng cần phải được chia sẻ lợi ích.

Xin cảm ơn ông!

------------------

Theo VTC